„To nie tylko stres…” — 5 najczęstszych ginekologicznych przyczyn wypadania włosów, które widzę u pacjentek

dr n. med. Artur Nowak

Wypadanie włosów to jeden z tych objawów, z którymi kobiety często długo próbują radzić sobie same. Zmiana szamponu, suplementy, wcierki, kolejne badania trychologiczne… A tymczasem bardzo często problem zaczyna się dużo głębiej — w hormonach, cyklu miesiączkowym albo zmianach związanych z ciążą i okresem menopauzy.

W moim gabinecie słyszę regularnie:
„Panie doktorze, włosy lecą garściami, a wyniki niby dobre…”
„Czy hormony mogą powodować łysienie?”
„Po porodzie mam wrażenie, że straciłam połowę włosów.”
„Od menopauzy moje włosy są cienkie i słabe.”

I rzeczywiście — istnieje kilka bardzo częstych przyczyn położniczo-ginekologicznych, które mogą odpowiadać za nadmierne wypadanie włosów. Co ważne: nie zawsze chodzi o „łysienie” w klasycznym rozumieniu. Często to sygnał, że organizm wysyła informację o zaburzeniu hormonalnym lub metabolicznym.

1. Okres po porodzie — fizjologiczne „szokowe” wypadanie włosów

To zdecydowanie jedna z najczęstszych sytuacji, które obserwuję u młodych mam.

W ciąży wysokie stężenia estrogenów wydłużają fazę wzrostu włosa (anagen). Dzięki temu wiele kobiet zauważa wtedy gęstsze, mocniejsze i bardziej błyszczące włosy. Problem pojawia się zwykle 2–4 miesiące po porodzie.

Po gwałtownym spadku estrogenów duża liczba włosów jednocześnie przechodzi w fazę wypadania (telogen). To tzw. telogen effluvium poporodowe.

Pacjentki często są przerażone:
„Zatykam odpływ po każdym myciu.”
„Boję się czesać włosy.”

Na szczęście w większości przypadków jest to proces przejściowy i fizjologiczny. Jednak warto pamiętać, że nasilone lub przedłużające się wypadanie włosów po porodzie może dodatkowo nasilać:

• niedobór żelaza,
• anemia,
• niedobór ferrytyny,
• problemy z tarczycą po ciąży,
• przewlekły stres i niedobór snu.

Dlatego czasami sama obserwacja nie wystarczy — potrzebna jest diagnostyka.

2. Niedobór żelaza i obfite miesiączki

To ogromnie niedoceniana przyczyna.

Wiele kobiet ma przewlekłe, bardzo obfite miesiączki i przez lata słyszy:
„Taka pani uroda.”
„Po prostu ma pani mocny okres.”

Tymczasem przewlekła utrata krwi może prowadzić do stopniowego wyczerpywania zapasów żelaza. I co ważne — hemoglobina może być jeszcze prawidłowa, a włosy już zaczynają wypadać.

W praktyce często widzę pacjentki z:

• niską ferrytyną,
• osłabieniem,
• łamliwością paznokci,
• przewlekłym zmęczeniem,
• nasilonym wypadaniem włosów.

Dlatego przy diagnostyce wypadania włosów bardzo często zlecam nie tylko morfologię, ale też:

• ferrytynę,
• żelazo,
• TSH,
• witaminę B12,
• witaminę D.

Szczególnie jeśli pacjentka zgłasza:

• skrzepy podczas miesiączki,
• miesiączki trwające ponad 7 dni,
• konieczność częstej zmiany podpasek lub tamponów.

3. Zespół policystycznych jajników (PCOS)

To jedna z najczęstszych endokrynologicznych przyczyn problemów z włosami u młodych kobiet.

W PCOS często obserwujemy nadmiar androgenów, czyli hormonów o działaniu „męskim”. Mogą one powodować:

• przerzedzenie włosów na szczycie głowy,
• tzw. łysienie androgenowe typu kobiecego,
• przetłuszczanie skóry,
• trądzik,
• nadmierne owłosienie na twarzy lub ciele.

Co ciekawe — wiele pacjentek nie kojarzy nieregularnych miesiączek z problemem włosów.

A tymczasem właśnie zaburzenia hormonalne w PCOS często są głównym mechanizmem problemu.

Diagnostyka zwykle obejmuje:

• USG jajników,
• androgeny,
• testosteron,
• DHEA-S,
• SHBG,
• insulinę i glukozę,
• ocenę owulacji i cyklu.

I tutaj bardzo ważna rzecz: samo leczenie „na włosy” zwykle nie wystarcza. Kluczowe jest znalezienie przyczyny hormonalnej.

4. Menopauza i spadek estrogenów

To temat, o którym mówi się zdecydowanie za mało.

W okresie menopauzy wiele kobiet zauważa:

• osłabienie włosów,
• utratę objętości,
• zwiększoną łamliwość,
• cieńsze włosy,
• wolniejszy wzrost.

I rzeczywiście — estrogeny mają ogromny wpływ na kondycję włosów. Ich spadek powoduje, że względnie silniejsze staje się działanie androgenów.

Efekt?
Włosy stają się cieńsze, bardziej kruche i rzadsze.

Co ważne — u części pacjentek problem dodatkowo nasilają:

• niedobory białka,
• przewlekły stres,
• zaburzenia snu,
• choroby tarczycy,
• szybkie diety odchudzające.

W gabinecie często słyszę:
„Jem tyle samo, a wyglądam i czuję się zupełnie inaczej niż kilka lat temu.”

I rzeczywiście — menopauza wpływa nie tylko na miesiączki, ale praktycznie na cały metabolizm skóry, włosów i tkanki łącznej.

5. Choroby tarczycy związane z ciążą i hormonami kobiecymi

Tarczyca i ginekologia są ze sobą dużo bardziej powiązane, niż wiele osób myśli.

U kobiet bardzo często obserwuję:

• niedoczynność tarczycy,
• poporodowe zapalenie tarczycy,
• Hashimoto współistniejące z zaburzeniami miesiączkowania.

A jednym z pierwszych objawów bywają właśnie włosy.

Typowe sygnały alarmowe to:

• przewlekłe zmęczenie,
• senność,
• sucha skóra,
• przyrost masy ciała,
• zaburzenia cyklu,
• problemy z płodnością,
• uczucie „zamglenia”.

Dlatego przy przewlekłym wypadaniu włosów praktycznie zawsze warto ocenić:

• TSH,
• FT3,
• FT4,
• przeciwciała anty-TPO i anty-TG.

Kiedy wypadanie włosów powinno skłonić do wizyty u lekarza?

Nie każde wypadanie włosów oznacza chorobę. Fizjologicznie tracimy codziennie pewną liczbę włosów.

Ale diagnostyki wymaga sytuacja, gdy:

• problem trwa ponad kilka miesięcy,
• pojawiają się prześwity skóry,
• miesiączki są nieregularne lub bardzo obfite,
• występują objawy hormonalne,
• doszło do gwałtownego pogorszenia po porodzie,
• pojawiają się objawy androgenizacji,
• towarzyszy temu przewlekłe zmęczenie.

Bardzo często włosy są po prostu „lustrem” gospodarki hormonalnej i ogólnego stanu organizmu.

I właśnie dlatego wypadania włosów nie warto bagatelizować ani leczyć wyłącznie kosmetykami. Czasami problem zaczyna się nie na głowie — ale w hormonach, tarczycy, cyklu miesiączkowym albo niedoborach